Η κρίση της πανδημίας του COVID19 δεν έχει φτάσει ακόμα στην κορύφωσή της. Εν μέσω αβεβαιότητας, το μόνο βέβαιο είναι πως έχουμε ακόμα αρκετό δρόμο -και δυσκολίες- μπροστά μας πριν να φτάσουμε στο τέλος αυτής της περιπέτειας.

Είναι όμως σημαντικό, μαζί με τα μέτρα που λαμβάνονται, να γίνονται και τακτές αναθεωρήσεις και αναλύσεις, να λαμβάνονται τα μέχρι σήμερα μαθήματα και να επανεξετάζονται οι επόμενες κινήσεις του κράτους, των νοικοκυριών αλλά και των επιχειρήσεων.

Υπάρχει η αίσθηση ότι δεν μένει χρόνος (ή ενέργεια) για τέτοιες αναθεωρήσεις.  Αυτές όμως μας κρατούν στην μεγάλη εικόνα και θα πρέπει να γίνονται- εμείς αφιερώνουμε μισή ώρα την εβδομάδα.

«Έτοιμος» σημαίνει «δομές»

Ακόμα και όταν υπάρχουν εκτενή σχέδια δράσης, αυτά αρκούν μόνο για την πρώτη φάση της κρίσης πανδημίας. Το σχέδιο της Τράπεζας Κύπρου, αναθεωρημένο από το 2018, προβλέπει σειρά δράσεων, κινήσεων και κλιμακώσεων με μεγάλη λεπτομέρεια. Αν δεν υπήρχε αυτή η προετοιμασία, θα επικρατούσε το χάος. Το μεγαλύτερο όφελος, όμως, είναι πως τέτοια Σχέδια, πέρα από λίστες δράσεων, περιλαμβάνουν και δομές λήψης αποφάσεων. Αυτές είναι ίσως πιο σημαντικές αφού τέτοιες κρίσεις απαιτούν ταχεία αντίδραση και γρήγορες -τολμηρές- αποφάσεις με δεδομένα που δεν είναι προβλέψιμα.

Ο χρονισμός είναι πάντα «κακός»

Σε τέτοιες κρίσεις, οι αποφάσεις που λαμβάνονται για κλιμάκωση μέτρων είναι πάντα «λανθασμένες». Τα μέτρα, είτε προτρέχουν των εξελίξεων, είτε έρχονται καθυστερημένα. Σωστός χρονισμός, κάτω από συνθήκες που αλλάξουν κυριολεκτικά ανά πεντάλεπτο, είναι αδύνατος. Η μόνη επιλογή είναι να προτιμάται η «υπερβολή» από την καθυστέρηση. Κάτι τέτοιο συνεπάγεται και μπόλικη διάθεση για να κριθεί κανείς ως υπερβολικός.

Θα γίνουν λάθη

Ακόμα δεν έγινε από το κράτος, θεσμούς ή από μεγάλες επιχειρήσεις κάποιο μεγάλο λάθος. Θα γίνει. Κάτω από συνθήκες όπου οι αποφάσεις του πρωινού φαντάζουν εκτός κλίματος μέχρι το μεσημέρι, δεν είναι δυνατόν να γίνουν όλα σωστά. Η κρίση μας ξαφνιάζει συνέχεια με νέα δεδομένα. Όταν συμβεί αυτό, προχωράμε. Το αφήνουμε πίσω μας και κοιτάμε το επόμενο βήμα. Σημασία έχει τί θα γίνει στο τέλος, όσο δύσκολος κι αν θα είναι ο δρόμος μας.

 

Η επόμενη μέρα αρχίζει αμέσως

Προτεραιότητα δεν μπορεί να είναι άλλη από την υγεία. Αυτή η προσπάθεια «αφυδατώνει» και κουράζει, τόσο φυσικά όσο και πνευματικά. Η επόμενη μέρα όμως δεν μπορεί να περιμένει. Μετά την υγεία, πρέπει να δούμε την απασχόληση, τα επίπεδα μισθών, το κλείσιμο επιχειρήσεων, την επιδείνωση της ανισότητας και την προστασία των νοικοκυριών. Αν περιμέναμε να τελειώσει η κρίση για να τα δούμε, θα ήταν αργά.   Οι σχεδιασμοί πρέπει να αρχίσουν αμέσως, έστω κι αν η οικονομία είναι κούρσα αντοχής και όχι ταχύτητας.

 

Κανείς δεν μπορεί μόνος

Σε ατομικό επίπεδο, αυτό είναι αναντίλεκτο. Το ίδιο ισχύει και σε πολιτειακό, θεσμικό και επιχειρηματικό επίπεδο. Όσοι μέχρι σήμερα δείχνουν, πρώτο πως έχουν αντοχές και δεύτερο πως καταφέρνουν να βοηθήσουν άλλους, έχουν σαν κοινό τους χαρακτηριστικό το γεγονός ότι ζητούν βοήθεια- από συνεργάτες, ανταγωνιστές, το κράτος, ή άλλους.

Οι αναθεωρήσεις είναι σημαντικές

Δεν υπάρχει χρόνος -ή ενέργεια- για τέτοια κείμενα. Ωστόσο, η ανασκόπηση είναι εξαιρετικά σημαντική. Ένα από τα λάθη που γίνονται, είναι πως παγιδευόμαστε σε λεπτομέρειες και χάνεται συχνά η ευρύτερη εικόνα. Μερικά λεπτά ανασκόπησης μας βοηθούν να κρατήσουμε την ευρύτερη μας προοπτική και την μεγάλη εικόνα. Εμείς θα συνεχίσουμε να αφιερώνουμε μισή ώρα ανά εβδομάδα.

Αυτό το πράμα, το έχουμε

Για άλλη μια φορά, μπροστά στη κρίση η κυπριακή κοινωνία έδειξε πως συνέρχεται από τις μικρότητες και τους εγωισμούς για να αντιδράσει ψύχραιμα. Υπάρχουν, φυσικά εξαιρέσεις, αλλά η ωριμότητα που δείχνουμε σε συλλογικό επίπεδο, η αλληλεγγύη, και η διάθεση να συμβάλουμε όλοι, δείχνουν πως είμαστε φτιαγμένοι για τέτοια.

 

*Προσαρμογή από έγγραφο εσωτερικής χρήσης TK