Μέσα στα χαλάσματα του Παλένκε υπάρχουν πολλά μαθήματα για την σημερινή Κύπρο. Για όσους θέλουν, φυσικά, να τα δούν…

Κατά την τελευταία φάση της κλασικής περιόδου του πολιτισμού των Μάγιας, τα μνημεία τους γίνονται όλο και πιο εντυπωσιακά. Στην περίοδο 900 με 750 π.Χ., έκτιζαν όλο και μεγαλύτερους ναούς, δημιουργούσαν όλο και πιο περίκομψες επιγραφές και επιδίδονταν σε όλο και πιο πολύπλοκες ιεροτελεστίες.

Μετά, χωρίς καμία προειδοποίηση, εισήλθαν σε μια φάση πλήρους παρακμής και τα επόμενα χρόνια, στη μετακλασική περίοδο, ο πολιτισμός τους ήταν ουσιαστικά νεκρός.  Οι αρχαιολόγοι συζητούν, ενίοτε έντονα, κατά πόσο η εξαφάνιση των Μάγιας ήταν αποτέλεσμα πολέμων, ασθενειών ή φυσικών καταστροφών. Σήμερα, πιστεύεται πως οφείλεται σε όλα τα παραπάνω, τα οποία όμως δεν ήταν πρωτογενή αίτια, αλλά τα συμπτώματα ενός βαθύτερου προβλήματος.

Υπάρχει, φυσικά, το περιβαλλοντικό μάθημα στην ιστορία των Μάγιας: Όπως και στις Νήσους του Πάσχα, η καταστροφή του φυσικού περιβάλλοντος και δη των δασών, δημιούργησε ένα βαθύ φαύλο κύκλο. Τα μεγαλύτερα ζώα, η μεγαλοπανίδα, κυνηγήθηκαν μέχρι αφανισμού, ενώ η καταστροφή των δασών ήταν τόσο εκτενής, που επηρέασε τη βροχόπτωση και επιτάχυνε τη διάβρωση του εδάφους με αποτέλεσμα να καταστραφεί η γεωργία και να μείνει ένας ολόκληρος πολιτισμός χωρίς νερό.
Υπάρχει, όμως, και μία άλλη παράμετρος στο μάθημα των Μάγιας. Πιστοί στην κοσμοθεωρία τους, παρά τις εμπειρίες που την διέψευδαν, συνέχισαν να πιστεύουν στις κυκλικές διακυμάνσεις της κοσμικής αρμονίας. Έτσι, ενώ τα πάντα κατέρρεαν, αυτοί κατέφυγαν σε νέους πολέμους με τα γύρω βασίλεια, σε μια προσπάθεια να αποκτήσουν νέα γη για να καλλιεργήσουν και νέους αιχμαλώτους για να θυσιάσουν στην κορυφή των εντυπωσιακών τους πυραμίδων με σκοπό να εξευμενίσουν τους θεούς τους. Οι θεοί, όμως, δεν πείθονταν να επαναφέρουν την τάξη που οι άνθρωποι διέλυσαν Όσο λιγόστευε το νερό και καταστρέφονταν οι σοδειές τόσο περισσότερο ανθρώπινο αίμα «κατανάλωναν».
Υπάρχουν στιγμές που οι κοσμοθεωρίες μας πρέπει να εγκαταλείπονται ή τουλάχιστον να προσαρμόζονται στις πραγματικότητες που τις διαψεύδουν. Η επιμονή στα παλαιότερα μοτίβα, που πλέον δεν εξηγούν τον κόσμο και δεν φέρνουν τα αποτελέσματα που επιθυμούμε, κάποτε καθίσταται περισσότερο από επικίνδυνη. Σήμερα ζούμε σε περισσότερο πολιτισμένες εποχές και σε αντίθεση με τους βασιλείς της μεσοαμερικής του 8ου αιώνα π.Χ., έχουμε συσσωρευμένη γνώση για να διδασκόμαστε από άλλους και να αναλύουμε τα αίτια που προκαλούν τα προβλήματά μας.

Γι’ αυτό και η επιμονή σε ορισμένες πρακτικές που δεν λειτουργούν είναι πιο δύσκολο να συγχωρεθεί. Τα προβλήματα της οικονομίας μας αποδίδονται από ορισμένους στο τραπεζικό σύστημα, παρά το γεγονός ότι αυτό έχει σήμερα πιο υγιείς δείκτες από ό,τι είχε πριν τις κατά συρροή υποβαθμίσεις. Οι τράπεζες, φυσικά, έχουν προβλήματα, κάνουν λάθη και δέχονται πιέσεις. Ωστόσο, το βασικό πρόβλημα της οικονομίας και η βασικότερή της αδυναμία παραμένει το κράτος.

Οι επί μέρους επικλήσεις δηλώσεων της Κομισιόν πως δεν χρειάζονται άμεσα άλλα μέτρα αλλά και των οίκων αξιολόγησης πως οι υποβαθμίσεις οφείλονται στις τράπεζες, είναι παραπλανητικές. Και όσοι επιμένουν σε αυτές είτε δεν τις κατανοούν είτε παραπλανούν εσκεμμένα. Η Κομισιόν, για παράδειγμα, επιμένει πως η Κύπρος είναι κράτος με σοβαρά διαρθρωτικά προβλήματα και βρίσκεται σε κίνδυνο. Οι θετικές αναφορές αφορούν τον μονοετή κύκλο του προϋπολογισμού με ορίζοντα 12 μήνες και δεν ανατρέπουν τις ζοφερές εκτιμήσεις για την υγεία του όλου συστήματος. Είμαστε σαν ένα βαρύ τραυματία, που θεωρεί πως όλα είναι καλά, διότι σταμάτησε η αιμορραγία.

Η κοσμοθεωρία, όμως, που θέλει τον ιδιωτικό τομέα να ευθύνεται για τα δεινά της οικονομίας και των πολιτών δεν επιτρέπει σε ορισμένους από τους ηγέτες μας να αποδεχτούν αυτό που πραγματικά συμβαίνει όσο προφανές κι αν είναι. Στο πλαίσιο της ίδιας κοσμοθεωρίας, αντιμετωπίζονται οι εργαζόμενοι, ως άτομα που έχουν χρεία βοηθείας, ακόμα κι αν πρόκειται για πολύπρονομιούχους, υψηλόμισθους υπαλλήλους με απόλυτη ασφάλεια εργασίας, οι οποίοι λαμβάνουν προαγωγές άσχετα από την ποιότητα της εργασίας τους.

Μοναδική λύση στα προβλήματα, είναι μία πιο δίκαιη κατανομή ευθυνών και υποχρεώσεων: Οι καλοί να προάγονται, άσχετα με το email που φεύγει από το εκάστοτε κυβερνών κόμμα. Τα αφορολόγητα επιδόματα να διαγραφούν. Οι υψηλόμισθοι να μην λαμβάνουν επιδόματα για τις πολυτέλειές τους, εν ονόματι, δήθεν, της ΑΤΑ. Οι χαμηλόμισθοι να στηρίζονται με τόνωση της απασχόλησης αντί ελεημοσύνη.

Στον ιδιωτικό τομέα, οι μικροί και μεσαίοι να στηριχτούν (προτάσεις υπάρχουν) και να αναγνωριστεί πως αν αυτοί δεν πάνε καλά, δεν υπάρχει ούτε παραγωγή ούτε ανάπτυξη ούτε πρόοδος ούτε δουλειές. Σε μια χώρα όπου υπάρχουν 65 μεγάλες επιχειρήσεις και 46.000 μικρομεσαίες, δεν ενδείκνυνται μόνιμες αναφορές στο «μεγάλο κεφάλαιο». Οι «πολύ μικρές» επιχειρήσεις δε, εκείνες οι οικογενειακές με κάτω από 10 εργαζόμενους η κάθε μία, απασχολούν 91.000 άτομα στην Κύπρο. Δεν μπορούν αυτές να συνεχίσουν να θεωρούνται «κεφάλαιο» και η κοσμοθεωρία που τις βλέπει με μισό μάτι πρέπει να εγκαταλειφτεί.

Τα μαθήματα από την ιστορία των Μάγιας, και την επιμονή τους πως με ανθρωποθυσίες θα σωθεί η κατάσταση, είναι σαφή. Αν θέλει, φυσικά, κανείς να τα δει.

Επίσης, πρέπει να προχωρήσει το ΓεΣΥ και να εκπονηθεί Μεσοπρόθεσμο Δημοσιονομικό Πλαίσιο (ΜΔΠ).