Οι συνήθειες των γονιών είναι πάντοτε ενδιαφέρουσες. Ως υιός παιδιάτρου, ο γράφων ακούει συχνά για την τάση να ακολουθούν οι γονείς την ενδεδειγμένη θεραπεία μόνο μέχρι να αισθανθεί λίγο καλύτερα το παιδί τους, και έπειτα να τη σταματούν αμέσως.

Μετά, φυσικά, διερωτώνται γιατί τα αντιβιοτικά δεν «πιάνουν τόπο» στην αρρώστια. Αν είστε γονιός, ακούστε το ακόμα μια φορά: Η θεραπεία τελειώνει όταν αυτή ολοκληρωθεί και όχι μόλις πέσει ο πυρετός.

Τα τελευταία στοιχεία που εξέδωσε η Eurostat προκάλεσαν ευχαρίστηση σε κυβέρνηση και παράγοντες της οικονομίας. Είναι πλέον φανερό πως η κυπριακή οικονομία εξέρχεται της κρίσης, ενώ ταυτόχρονα επιβεβαιώθηκε πως η ανάκαμψη του πρώτου τρίμηνου του 2010 δεν ήταν προσωρινή.

Ωστόσο, την ίδια στιγμή, τα στοιχεία στέλνουν και ισχυρά προειδοποιητικά μηνύματα. Πρώτον, τα δεδομένα δεν είναι τόσο απλά και η ευφορία καλό θα ήταν να μετριαστεί. Η ανάπτυξη σε σχέση με το ίδιο τρίμηνο πέρσι – ένα στοιχείο που είναι πολύ πιο χρήσιμο από την ανάπτυξη σε σχέση με το προηγούμενο τρίμηνο – παραμένει αρνητική και η σμίκρυνση της οικονομίας είναι ακόμα μεγαλύτερη αν διορθωθούν τα στοιχεία για τις εποχιακές διακυμάνσεις.

Έτσι, αυτό που προκύπτει είναι πως η ανάκαμψη θα είναι μακρά και ρηχή, και η ανοδική πορεία του ΑΕΠ θα είναι επίπονα αργή. Η ανάγκη για στήριξη της οικονομίας είναι σήμερα ακόμα πιο επείγουσα από ό,τι πριν, αφού χρειάζεται να αποφευχθεί – περισσότερο από οποιαδήποτε άλλη στιγμή της κρίσης – η υποχώρηση του ΑΕΠ και ένας νέος κύκλος ύφεσης, ιδίως όταν ανακάμπτει η υπόλοιπη Ευρώπη.

Δεύτερον, η ευρωπαϊκή ανάκαμψη, πέρα από τις προφανείς θετικές επιπτώσεις στην Κύπρο, ταυτόχρονα εγκυμονεί και κίνδυνους. Ήδη, η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα και διεθνείς αναλυτές κάνουν λόγο για αντιστροφή της χαλαρής νομισματικής πολιτικής στην Ευρωζώνη. Μια τέτοια κίνηση, η οποία είναι πλέον θέμα χρόνου, θα δημιουργήσει προκλήσεις για την κυπριακή οικονομία. Οι τιμές πρώτων υλών και καυσίμων αναμένεται να αυξηθούν, ενώ ο πληθωρισμός θα σημειώσει φυσιολογική άνοδο.

Η κυπριακή οικονομία μπορεί να έχει ήδη βρει τον πάτο, αλλά η ανάκαμψη είναι αργή. Σε αυτό το πλαίσιο, το πιο πιθανό σενάριο θα περιλαμβάνει εκ νέου επιτάχυνση του πληθωρισμού, νέα άνοδο στα κόστη παραγωγής και περαιτέρω μείωση της ανταγωνιστικότητας. Έτσι, η βραδεία ανάκαμψη θα γίνει ακόμα πιο βασανιστικά αργή.

Πέρα από τους εξωγενείς παράγοντες, υπάρχουν επίσης κι άλλα ερωτηματικά για την οικονομία. Ο τουρισμός, για παράδειγμα, δέχτηκε μια ισχυρή «ένεση αδρεναλίνης» από τη Ρωσία το τελευταίο διάστημα. Δεν είναι όμως ξεκάθαρο ακόμα αν το ρεύμα αυτό των τουριστών – που ξοδεύουν περισσότερα από τον μέχρι σήμερα μέσο τουρίστα – θα είναι μόνιμο ή αν οφείλεται σε προσωρινούς παράγοντες που έχουν να κάνουν με την κατάσταση στη Ρωσία. Πάντως, ουσιαστική αναβάθμιση στο σύνολο του τουριστικού προϊόντος δεν εντοπίζεται.

Η κατάσταση αυτή υπογραμμίζει την ανάγκη να συνεχίσουμε τα «αντιβιοτικά» της εξυγίανσης και μετά την πρώτη μείωση των συμπτωμάτων. Τα πρώτα σκιρτήματα ευφορίας στην πολιτική και οικονομική ζωή δεν πρέπει να μεταφραστούν σε εφησυχασμό και χαλάρωση των μέτρων για εξυγίανση, τόσο των δημοσίων οικονομικών, όσο και της οικονομίας γενικότερα.

Η κρίση έφερε στην επιφάνεια τις παθογένειες της οικονομίας, τις οποίες είχαμε μέχρι πρότινος την πολυτέλεια να αγνοούμε. Στα δημόσια οικονομικά παρατηρούνται τεράστια έξοδα, που σχετίζονται κυρίως με το συνταξιοδοτικό, τα οποία δεν θα μπορεί πάντοτε να επωμίζεται η κοινωνία και που δεν συμβάλλουν στην οικονομική πρόοδο. Οι υπερβολικές δαπάνες για συντάξεις από τα δημόσια ταμεία είναι πλέον σίγουρο πως θα τσακίσουν την οικονομία. Παρομοίως, οι ημικρατικοί οργανισμοί υποφέρουν από την ακόμα πιο προνομιακή μεταχείριση των δικών τους υπαλλήλων, η οποία επίσης βαραίνει την οικονομία, χωρίς να παρέχει οφέλη. Η ανταγωνιστικότητα και η παραγωγικότητα της οικονομίας συνεχώς υποχωρούν και δεν γίνονται βήματα για διόρθωση των προβλημάτων.

Ακόμα, η σε μεγάλο βαθμό εξάρτηση της οικονομίας από το πετρέλαιο απειλεί όλο και περισσότερο την ευρωστία της χώρας. Η Κύπρος καταναλώνει περισσότερο πετρέλαιο για κάθε ευρώ που παράγει η οικονομία, ακόμα και από χώρες με βαριές βιομηχανίες παρωχημένης τεχνολογίας, όπως τα κράτη της ανατολικής Ευρώπης. Με δεδομένες τις όλο και πιο αυστηρές πιέσεις από την Ε.Ε. για πιο «πράσινη» οικονομία, αλλά και με τη διαγραφόμενη αύξηση στις τιμές των καυσίμων, αυτό το πρόβλημα θα συμπιέσει σημαντικά την οικονομική πρόοδο.

Συγκεκριμένοι τομείς της οικονομίας χρειάζονται επίσης σημαντική αναδόμηση. Τουρισμός, γεωργία και κατασκευές πρέπει να προσεχθούν ιδιαίτερα. Οι χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες υποφέρουν από τον κατακερματισμό των αρμοδιοτήτων ανάμεσα σε διάφορους θεσμούς. Η προσέλκυση ξένων επιχειρήσεων είναι ευκαιριακή και δεν διαφαίνεται κανένα όραμα.

Σήμερα, με την έναρξη της ανάκαμψης, αρχίζει να εμβολιάζεται η οικονομία με μια πιο ευχάριστη διάθεση. Η «ασθένεια» της κρίσης έφερε στην επιφάνεια προβλήματα τα οποία θα μπορούν δυστυχώς να κρυφτούν και πάλι κάτω από το χαλί. Ο μεγαλύτερος κίνδυνος για την οικονομία είναι πλέον πως, με την πρώτη αίσθηση πως πέφτει ο πυρετός, θα διακόψουμε την ενδεικνυόμενη θεραπεία και θα επιτρέψουμε στις παθογένειες της οικονομίας να αναβιώσουν και πάλι ανενόχλητες. Η επόμενη φορά θα είναι πολύ χειρότερη.