Μετά από επιμονή μηνών πως το έλλειμμα θα διατηρηθεί κοντά στο όριο του Συμφώνου Σταθερότητας, την εβδομάδα που πέρασε η κυβέρνηση παραδέχθηκε αυτό που άπαντες υποστήριζαν εδώ και καιρό. Το δημοσιονομικό έλλειμμα όχι μόνο θα ξεπεράσει κατά πολύ το όριο του 3% του ΑΕΠ, αλλά θα είναι υπερδιπλάσιο. Η παραδοχή πως το έλλειμμα έχει φτάσει το 6% είναι μάλλον αισιόδοξη και θα πρέπει η οικονομία να αναμένει ακόμα χειρότερους δείκτες.

Μοναδική πιθανότητα να διατηρηθεί το έλλειμμα του 2009 σε υποφερτά επίπεδα, είναι αν γίνουν νέες λογιστικές πράξεις. Ήδη, εντοπίζονται εντάσεις εντός του Υπουργείου Οικονομικών σχετικά με τον τρόπο με τον οποίο η κυβέρνηση χειρίζεται τα στοιχεία.

Η τελευταία προσπάθεια να εκδοθεί άρον-άρον νέα παρτίδα χρέους, πριν να εκδοθούν τα επίσημα στοιχεία, με προφανή στόχο να διατεθεί το χρέος πριν να γίνει γνωστή η πραγματική εικόνα του ελλείμματος, καταγράφεται ως η χείριστη από όλες τις μυωπικές κινήσεις που επιχειρήθηκαν από την κυβέρνηση. Μάλιστα, όταν κατέστη σαφές πως η πραγματική εικόνα των δημοσίων οικονομικών θα έβγαινε, κάποτε, στη φόρα, το Υπουργείο Οικονομικών προσπάθησε να αναθεωρήσει τις σχετικές εγκυκλίους, ελπίζοντας πως δεν θα το προσέξει κανείς. Αν δεν γινόταν η αναθεώρηση και παραπλανούνταν οι επενδυτές, νομίζοντας πως το χρέος θα παρέμενε γύρω στο 4,5%, οι προεκτάσεις θα ήταν σοβαρότατες, με την πιθανότητα ακόμα και αγωγών να είναι πραγματική, με σοβαρές οικονομικές προεκτάσεις για το κράτος. Πιο σημαντική, όμως, θα ήταν η έκθεση της Κύπρου ως ασόβαρο κράτος, ως παρακυβερνούμενη οικονομία και ως αναξιόπιστος οικονομικός παίκτης.

Το ύψος του ελλείμματος, από μόνο του, δεν αποτελεί σοβαρό πρόβλημα για την Κύπρο και την οικονομία της. Σοβαρή υπόθεση είναι μάλλον το γεγονός ότι ο μόνος φορέας που δεν φάνηκε ικανός να προβλέψει την κατάσταση ήταν το κράτος, που επέμενε πως ο στόχος του είναι να διατηρηθεί «κοντά στο 3%». Αν αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι δεν το είδαν προσέξει, τότε υπάρχει σοβαρό πρόβλημα ικανοτήτων μέσα στο Υπουργείο. Αν, όμως, ο λόγος για την επιμονή ήταν η «στήριξη της ψυχολογίας της αγοράς», όπως ειπώθηκε ad nauseam, τότε υπάρχει πρόβλημα αντίληψης της αγοράς. Διότι οι αγορές προτιμούν να έχουν κακές προσδοκίες και αξιόπιστη κυβέρνηση που έχει τον έλεγχο, παρά το αντίθετο: Καλύτερα να είσαι σε καράβι με καλό καπετάνιο μέσα σε φουρτούνα, παρά σε καράβι χωρίς πηδάλιο και τραβέρσα μέσα σε ήρεμα νερά. Ακόμα χειρότερα, η κυπριακή οικονομία δεν χρειάζεται να παραπλανήσει κανένα για να ελκύσει και η όλη προσπάθεια ήταν εντελώς αχρείαστη.

Η εντύπωση που έχει μεταδώσει η κυβέρνηση με την επιμονή της ότι «αναμένει» καλούς δείκτες, είναι πως το δικό μας πλοίο δεν έχει ικανούς καπετάνιους. Αυτό μεταφράζεται εύκολα σε υψηλά spread και αυξανόμενο κόστος εξυπηρέτησης του χρέους. Οι επενδυτές δεν «χρεώνουν» για ένα έλλειμμα της τάξης του 6%, αλλά πιέζουν τα spread και το κόστος εξυπηρέτησης των χρεών προς τα πάνω όταν δεν έχουν λόγο να εμπιστεύονται την κυβέρνηση. Ακόμα, όταν το κυβερνητικό χρέος – τα δάνεια του πιο αξιόπιστου δανειολήπτη σε μία χώρα – θα έχει αυξημένα επιτόκια, οι πολίτες, που είναι εκ φύσεως πιο επισφαλείς δανειολήπτες, τι πρέπει να περιμένουν;

Το χειρότερο από όλα, όμως, είναι πως η κυβέρνηση ακολούθησε μία πολιτική που αποσκοπούσε αποκλειστικά στη διατήρηση καλών δεικτών εν μέσω κρίσης. Αντί να αρπάξει την ευκαιρία της κρίσης για να προχωρήσει σε ουσιαστικές δομικές αλλαγές και να τονώσει την ανάπτυξη, επικεντρώθηκε αποκλειστικά στη μείωση του ελλείμματος και του χρέους. Παρέμεινε απειθάρχητη, επιδίωξε μεγάλα μη επαναλαμβανόμενα έσοδα και κεκρυμμένη αύξηση των φόρων, ενώ οι μειώσεις στις δαπάνες περιορίστηκαν μόνο σε περικοπές κονδυλίων, χωρίς παράλληλες βελτιώσεις στη λειτουργία της κρατικής μηχανής.

Όταν άλλες χώρες επιλέγουν την αύξηση των ελλειμμάτων με στόχο την ανάπτυξη, εμείς επιλέξαμε την εύκολη λύση να θυσιάσουμε την ανάπτυξη για να μειωθεί το έλλειμμα. Αυτό ακριβώς είναι το πιο ανησυχητικό στοιχείο. Το έλλειμμά μας αποτελεί έκφραση της γύμνιας μίας πολιτικής που όχι μόνο έθεσε λάθος στόχους, αλλά και απέτυχε παταγωδώς να περάσει ακόμα και αυτόν τον χαμηλό πήχη. Έτσι, οι πολίτες της Κύπρου θα υποστούν τα αποτελέσματα ενός κακού δείκτη, χωρίς όμως να λαμβάνουν από το κράτος οτιδήποτε ως αντάλλαγμα: ούτε τόνωση της επιχειρηματικότητας, ούτε μειωμένες δαπάνες του Δημοσίου, ούτε αύξηση της απασχόλησης ή μείωση της ανεργίας, ούτε μόνιμα οφέλη με διαρθρωτικές αλλαγές, ούτε και κίνητρα που να στηρίζουν την ανάπτυξη.

Από τη μία, η περίεργη επιμονή στους καλούς δείκτες σήμερα εκτίθεται ως παράλογη και ανεξήγητη. Από την άλλη, η πιο βασική επιδίωξη της κυβέρνησης, πέρα από το γεγονός ότι δεν ήταν ο καταλληλότερος στόχος εν μέσω κρίσης, έχει επίσης αποτύχει μεγαλειωδώς. Η πειθαρχία είναι απαραίτητο χαρακτηριστικό για μία σωστή οικονομική διαχείριση. Αν δεν κινηθεί η κυβέρνηση με σοβαρές αλλαγές εντός της, τότε θα επιβληθεί πειθαρχία από την αγορά. Και η δική της πειθαρχία είναι αμείλικτη.